Dit gebeurt er als je alleen achterblijft met jezelf

Gesprek met de Noordzee – waarom dit boek mij aantrok

Soms kom je een boek tegen dat meteen intrigeert. Gesprek met de Noordzee van Arita Baaijens is zo’n boek.

Wat mij aantrok, was niet alleen de titel. De foto van die wilde zee en het woordje "gesprek". Sinds koudwaterzwemmen op mijn pad is gekomen, geeft het water - en dan heb ik het over de zee of een meer, een extra verbinding met de natuur. Een plons in een waterton of koude douche geeft niet hetzelfde gevoel. Een gesprek… met de Noordzee. Alsof de natuur iets te zeggen heeft. Alsof wij iets vergeten zijn. Ik bladerde wat door het boek en kwam wat onderliggende vragen tegen: "Waarom zijn we hier eigenlijk? En hoe sterk ben je, écht, wanneer de dood niet ver weg is, maar naast je loopt?" Ik ontdekte dat ze als milieubioloog en ontdekkingsreizer tal van lange tochten had ondernomen in Siberië en de woestijn van Egypte en Soedan. Wat doet dat niet met een mens? Daarover schrijft ze, dat wanneer je lang genoeg weg bent van mensen, ga je anders denken en voelen. Wie we denken te zijn, is vaak niets meer dan een spiegel van anderen. Maar wat blijft er over als die spiegel verdwijnt?

In de leegte van de woestijn werd zij de zon, de sterren, haar kamelen. Niet letterlijk natuurlijk, maar in verbondenheid. In afhankelijkheid. In aanwezigheid.

En dat herken ik. Wanneer ik alleen ben in de natuur, ver weg van alles wat “moet”, gebeurt er iets gelijkaardigs. Er valt zoveel weg. De ruis van de mensen-wereld valt weg. Er zijn geen mensen waarmee je rekening moet houden. Er zijn geen verwachtingen, je moet nergens aan voldoen. Je bent bezig met de grond onder je voeten, de wind op je huid, de stilte die plots niet meer leeg is. Die verbinding met de natuur voel je pas écht wanneer alles wegvalt.

De woelige Noordzee

De passage over Siberië bleef hangen. Alsof daar nog iets leeft wat wij hier kwijt zijn:

Wij zijn arme zielen geworden in een eenzame wereld, waar het gesprek met rivieren, planten en de wind is verstomd.

En misschien is dat wel de kern waarom de natuur zo weinig beschermd wordt.

Misschien zijn we ook niet op aarde om alles te begrijpen. Misschien zijn we hier om opnieuw te leren luisteren.

Vanuit die zoektocht is ze met allerlei mensen gaan spreken. Mensen die elk op hun eigen manier een relatie hebben met de zee. Een visser die de zee leest alsof het een levend wezen is, en voelt wanneer hij moet blijven of vertrekken. Een wetenschapper die jarenlang het gedrag van zeeleven bestudeert, maar beseft dat kennis alleen niet genoeg is om de zee te begrijpen. Een duiker die zegt dat je onder water niet alleen kijkt, maar bekeken wordt. Een kunstenares en vocaliste, die een voorstelling opvoerde voor tientallen zeehonden. En zelfs mensen die beslissingen nemen over de zee, zonder haar ooit echt te hebben “ontmoet”.

We hoeven niet méér te weten over de zee, maar eerder: hoe luisteren we naar haar?